Matematik İngilizcesi: 100 Temel Terim ve Anlamları

İki ya da daha fazla sayının toplanmasıyla elde edilen sonuç; örneğin 4 ile 6'nın toplamı 10'dur.

Bir sayıdan başka bir sayının çıkarılmasıyla elde edilen sonuç; örneğin 10 ile 4'ün farkı 6'dır.

Sayıların ya da ifadelerin birbiriyle çarpılmasıyla elde edilen sonuç; örneğin 3 ile 5'in çarpımı 15'tir.

Bir sayının başka bir sayıya bölünmesiyle elde edilen sonuç; örneğin 20, 4'e bölündüğünde bölüm 5'tir.

Bir bütünün bir parçasını gösteren, bir sayının başka bir sayının üzerine yazılmasıyla oluşan sayı; örneğin ¾'te 3 pay, 4 paydadır.

Kesirli ya da ondalık kısmı olmayan; pozitif, negatif veya sıfır olabilen sayı; örneğin −3, 0 ya da 25.

1'den büyük olan ve yalnızca 1'e ve kendisine bölünebilen tam sayı; örneğin 2, 3, 5, 7 ve 11.

Bir sayıyı kendisine belirli sayıda eklemek; örneğin 4'ü 3 ile çarparsan 12 elde edersin.

Bir sayının başka bir sayının içinde kaç kez bulunduğunu bulmak ya da bir miktarı eşit parçalara ayırmak; 12, 3 kişiye eşit paylaştırılırsa her birine 4 düşer.

Bir miktarın 100 üzerinden ifade edilmiş hali; % işaretiyle yazılır. Örneğin %25, her 100'de 25 demektir.

Sıfırdan küçük olan ve önüne eksi işareti konarak yazılan sayı; örneğin −4 ya da −0,5.

Kendisiyle çarpıldığında belirli bir değeri veren sayı; 49'un karekökü 7'dir, çünkü 7 × 7 = 49.

Bir tabanın kendisiyle kaç kez çarpılacağını gösteren, sağ üstte küçük yazılan sayı; 2⁵'te üs 5, taban 2'dir.

Bir kesirde çizginin üstündeki sayı; kaç parça alındığını gösterir. 3/8'de pay 3'tür.

Bir kesirde çizginin altındaki sayı; bütünün kaç eşit parçaya bölündüğünü gösterir. 3/8'de payda 8'dir.

Başka bir sayıyı ya da ifadeyi kalansız bölen sayı veya ifade; 12'nin çarpanları (bölenleri) 1, 2, 3, 4, 6 ve 12'dir.

Bir sayıyı belirli bir basamağa ya da ondalık basamak sayısına göre ona yakın, daha sade bir değerle değiştirmek; 3,476 bir ondalık basamağa yuvarlanırsa 3,5 olur.

İki ya da daha fazla sayıyı kalansız bölen en büyük tam sayı; 12 ile 18'in en büyük ortak böleni 6'dır.

İki ya da daha fazla sayının ortak katlarından en küçük pozitif olanı; 4 ile 6'nın en küçük ortak katı 12'dir.

Bir sayının sayı doğrusunda sıfıra olan uzaklığı; hiçbir zaman negatif değildir. Hem −7'nin hem de 7'nin mutlak değeri 7'dir.

Aynı değere sahip olmak; = işaretini sesli okurken kullanılan kelime. Örneğin 'three plus four equals seven' (üç artı dört eşittir yedi).

Kendisiyle çarpılmış; ikinci kuvveti sesli okurken kullanılır: x² 'x squared', 5² = 25 ise 'five squared is twenty-five' diye okunur.

Belirli bir üsse yükseltilmiş; kuvvetleri sesli okurken kullanılır: 2⁵ 'two to the power of five' diye okunur ve 2 × 2 × 2 × 2 × 2 = 32 demektir.

Bölme işaretini (÷) ya da eğik çizgiyi sesli okurken kullanılan ifade; örneğin 20 ÷ 5 = 4, 'twenty divided by five equals four' diye okunur.

Bir sayının tam kısmını ondalık kısmından ayıran nokta, örneğin 3.75'te olduğu gibi; İngilizcede nokta kullanılan yerde Türkçede virgül kullanılır.

Bir ifadenin bazı kısımlarını gruplamak ve önce onların hesaplanmasını sağlamak için kullanılan ( ) işaret çifti; örneğin 3(x + 2).

Kendisiyle üç kez çarpılmış; üçüncü kuvveti sesli okurken kullanılır: x³ 'x cubed', 2³ = 8 ise 'two cubed is eight' diye okunur.

f fonksiyonunun x girdisine karşılık gelen çıktısı olan f(x) ifadesinin olağan okunuşu; örneğin f(x) = x + 5 ise f(2), yani 'f of 2' 7'dir.

İki ifadenin aynı değere sahip olduğunu eşittir işaretiyle gösteren matematiksel önerme; örneğin 2x + 3 = 11.

Değişebilen ya da henüz bilinmeyen bir sayının yerine kullanılan x, y gibi harf veya sembol.

Bir denklemi ya da eşitsizliği doğru yapan bilinmeyen değeri veya değerleri bulmak; ya da bir problemin cevabını bulmak.

Bir kesri ya da ifadeyi değerini değiştirmeden en kısa ve en açık biçimde yazmak; örneğin 6/8'i 3/4 olarak yazmak.

Sayılar, değişkenler ve işlem işaretlerinden oluşan, eşittir işareti içermeyen ve sadeleştirilebilen ya da değeri hesaplanabilen bütün; örneğin 4x² − 3x + 7.

Bir terimde değişkeni çarpan sayı; 5x² − 3x ifadesinde x²'nin katsayısı 5, x'in katsayısı −3'tür.

İki değeri <, >, ≤ ya da ≥ işaretleriyle karşılaştıran ve bir tarafın diğerinden büyük ya da küçük olduğunu gösteren önerme; örneğin 2x + 1 > 7.

Bir değişkenin doğal sayı kuvvetlerini içeren terimlerin toplanması ya da çıkarılmasıyla oluşan ifade; örneğin 3x⁴ − 2x² + x − 7.

Değişkenin en yüksek kuvvetinin 2 olduğu, a sıfırdan farklı olmak üzere ax² + bx + c = 0 biçiminde yazılan denklem.

Bir denklemi ya da polinomu sıfıra eşit yapan değişken değeri; x² − 5x + 6 = 0 denkleminin kökleri 2 ve 3'tür.

Bir formülde ya da ifadede bir değişkenin yerine belirli bir sayı koyup sonucunu görmek; 'substitute' fiilinin gündelik karşılığı.

Toplam etkileri sıfır olduğu için birbirini yok etmek; örneğin +3x ile −3x toplandığında ya da aynı çarpan kesir çizgisinin hem üstünde hem altında bulunduğunda olduğu gibi.

Bir kümedeki her girdiye tam olarak bir çıktı karşılık getiren kural; örneğin bir sayıyı iki katına çıkarıp bir ekleyen f(x) = 2x + 1.

Nicelikler arasındaki ilişkiyi gösteren çizim; özellikle bir fonksiyonun tüm (x, y) noktalarının bir eksen çifti üzerinde gösterilmesi.

Bir doğrunun ne kadar dik olduğunu ölçen sayı: doğru üzerindeki herhangi iki nokta arasında y'deki değişimin x'teki değişime bölümü.

Bir grafikte noktaların yerini koordinatlarıyla belirlemek için kullanılan referans doğrularından biri; genellikle yatay x ekseni ve dikey y ekseni.

Bir fonksiyonun tanımlı olduğu tüm girdi değerlerinin kümesi; f(x) = 1/x için tanım kümesi 0 dışındaki tüm gerçel sayılardır.

Düz bir doğruyla ilgili; doğrusal bir denklemde ya da fonksiyonda değişkenin kuvveti 1'den büyük değildir, bu yüzden grafiği düz bir doğrudur.

Bir grafiğin eksenlerden birini kestiği nokta; y = 2x + 3 doğrusunun y eksenini kestiği nokta 3'tür, çünkü doğru y eksenini (0, 3)'te keser.

Başka bir fonksiyonun etkisini tersine çeviren fonksiyon; f(2) = 7 ise f'nin tersi 7'yi tekrar 2'ye götürür.

Bir noktada buluşan iki doğru ya da ışın arasındaki dönme miktarı; derece ya da radyan cinsinden ölçülür.

Üç düz kenarı ve üç açısı olan düzlemsel şekil; her üçgenin iç açılarının toplamı daima 180 derecedir.

Düz bir yüzeyin büyüklüğü; cm² ya da m² gibi kare birimlerle ölçülür. Örneğin 4 m uzunluğunda ve 3 m genişliğinde bir dikdörtgenin alanı 12 m²'dir.

Bir dairenin ya da kürenin merkezinden çevresi üzerindeki herhangi bir noktaya olan uzaklık; çapın yarısıdır.

Düzlemsel bir şeklin sınırının toplam uzunluğu; 5 cm uzunluğunda ve 3 cm genişliğinde bir dikdörtgenin çevresi 16 cm'dir.

Ne kadar uzatılırsa uzatılsın aralarındaki uzaklık hep aynı kalan ve hiç kesişmeyen; doğrular, düzlemler ve şekillerin kenarları için kullanılır.

İki ya da daha fazla doğrunun veya ayrıtın birleştiği köşe noktası, örneğin bir üçgenin ya da küpün köşesi; ayrıca bir parabolün tepe noktası.

Tam olarak 90 derece olan açı; bir karenin köşesi gibidir ve şekillerde genellikle küçük bir kareyle gösterilir.

Bir dik üçgende hipotenüsün karesinin diğer iki kenarın karelerinin toplamına eşit olduğunu söyleyen kural: a² + b² = c².

Bir cismin kapladığı ya da bir kabın alabildiği yer miktarı; cm³ ya da m³ gibi küp birimlerle ölçülür.

Bir dairenin ya da kürenin merkezinden geçerek bir yanından öbür yanına uzanan doğru parçası ya da bu parçanın uzunluğu; yarıçapın iki katıdır.

Tamamen aynı biçimde ve büyüklükte olan; bir şekil, gerekirse döndürüldükten ya da ters çevrildikten sonra diğerinin üzerine tam olarak oturur.

Biçimleri tamamen aynı olan ama büyüklükleri aynı olmak zorunda olmayan; karşılıklı açıları eşit, karşılıklı kenarları aynı oranda olan.

Bir dik üçgende bir açının karşısındaki kenarın hipotenüse oranı; sin şeklinde yazılır, örneğin sin 30° = 0,5.

Bir dik üçgende dik açının karşısında bulunan en uzun kenar.

Bir dik üçgende bir açıya komşu olan kenarın hipotenüse oranı; cos şeklinde yazılır, örneğin cos 60° = 0,5.

Bir dik üçgende karşı dik kenarın komşu dik kenara oranı (tan); ayrıca bir eğriye bir noktada değen ve o noktada eğriyi kesip geçmeyen doğru.

Açı ölçü birimi: bir çemberde yarıçap uzunluğundaki bir yayın merkezde oluşturduğu açı. Tam bir dönüş 2π radyan, yani 360°'dir.

Bir fonksiyonun her noktadaki değişim hızını, yani grafiğinin o noktadaki eğimini veren fonksiyon; x²'nin türevi 2x'tir.

İntegral alma işleminin sonucu: ya türevi verilen fonksiyona eşit olan fonksiyonlar ailesi ya da bir eğrinin altında iki sınır arasında kalan alanı veren sayı.

Girdi belirli bir sayıya yaklaştıkça ya da sınırsız büyüdükçe bir fonksiyonun ya da dizinin giderek yaklaştığı değer.

Bir fonksiyonun türevini, yani değişim hızını veren formülü bulmak; x³'ün türevini alırsan 3x² elde edersin.

Bir fonksiyonun integralini bulmak; yani türevi verilen fonksiyon olan bir fonksiyonu ya da grafiğin altında iki sınır arasında kalan alanı bulmak.

Başka bir fonksiyonun içinde bulunan bir fonksiyonun türevini almaya yarayan kural: f(g(x))'in türevi f′(g(x)) × g′(x)'tir.

Kopukluk, sıçrama ya da boşluk içermeyen; bir fonksiyon bir noktadaki limiti oradaki değerine eşitse o noktada süreklidir, yani grafiği kalemi kaldırmadan çizilebilir.

Eleman adı verilen, birbirinden farklı nesnelerin iyi tanımlanmış topluluğu; genellikle süslü parantez içinde yazılır, örneğin {2, 4, 6}.

Tüm elemanları başka bir kümeye ait olan küme; {1, 2}, {1, 2, 3} kümesinin bir alt kümesidir ve {1, 2} ⊆ {1, 2, 3} şeklinde yazılır.

Bir kümeye ait olan nesnelerden biri; 3, {1, 3, 5} kümesinin bir elemanıdır ve 3 ∈ {1, 3, 5} şeklinde yazılır.

İki ya da daha fazla kümeden en az birinde bulunan tüm elemanların kümesi; {1, 2} ile {2, 3} kümelerinin birleşimi {1, 2, 3}'tür.

Verilen kümelerin hepsinde aynı anda bulunan elemanların kümesi; {1, 2, 3} ile {2, 3, 4} kümelerinin kesişimi {2, 3}'tür.

Ya ikisi birden doğru ya da ikisi birden yanlış olan iki önermeyi bağlayan ifade; her biri diğerini gerektirir. ⇔ ya da 'iff' şeklinde yazılır.

Bir koşullu önermenin 'eğer' ve 'o halde' kısımlarının yer değiştirmesiyle elde edilen önerme; 'p ise q' önermesinin karşıtı 'q ise p'dir.

Kabul edilmiş gerçeklerden yola çıkarak bir matematiksel önermenin her zaman doğru olduğunu adım adım gösteren mantıksal akıl yürütme.

Doğruluğu ispatlanmış önemli bir matematiksel önerme; örneğin Pisagor teoremi.

Bir çözümün ya da ispatın başında bir değişkeni veya varsayımı tanıtmak için kullanılan kalıp ifade; örneğin 'Let x be the number of tickets sold' (x, satılan bilet sayısı olsun).

Genel bir önermenin yanlış olduğunu gösteren tek bir örnek; 'tüm asal sayılar tektir' iddiası için 2 sayısı bir karşı örnektir.

Daha büyük bir teoremi ispatlamak için ara adım olarak kullanılan, kendi başına ispatlanmış daha küçük önerme.

Önermenin yanlış olduğu varsayılıp bu varsayımın imkansız bir sonuca götürdüğü gösterilerek önermenin doğru olması gerektiğini kanıtlayan ispat yöntemi.

Bir önermeyi tüm pozitif tam sayılar için ispatlama yöntemi: önce ilk durum için doğru olduğu gösterilir, sonra n için doğruysa n + 1 için de doğru olduğu gösterilir.

Latince 'quod erat demonstrandum' (gösterilmesi gereken buydu) ifadesinin kısaltması; ispatın tamamlandığını belirtmek için sonuna yazılır.

Diğer durumlar tamamen aynı şekilde ele alınabildiği için yalnızca bir durumun incelendiğini belirten ispat ifadesi; örneğin 'a ≤ b olduğunu varsayalım'.

İspatlarda ve çözümlerde, bir sonraki önermenin az önce gösterilenlerin mantıksal bir sonucu olduğunu belirten bağlayıcı ifade.

Kısa bir hikaye ya da gerçek hayattan bir durum olarak yazılmış, çözülmeden önce sayılara veya denklemlere dönüştürülmesi gereken matematik sorusu.

Bir sayı grubunu temsil eden tek değer; genellikle sayıların toplamının sayı adedine bölünmesiyle bulunur. 4, 6 ve 11'in ortalaması 7'dir.

İki ya da daha fazla niceliği karşılaştırarak birinin diğerine göre ne büyüklükte olduğunu gösteren ifade; 3:2 şeklinde yazılır ve 'three to two' diye okunur.

Başka bir nicelikle birlikte, aralarındaki oran sabit kalacak şekilde değişen; y, x ile orantılıysa x iki katına çıktığında y de iki katına çıkar.

Belirtilen sayıdan az olmayan, yani ona eşit ya da ondan büyük olabilen; 'at least 5', 5 ya da daha fazlası demektir ve ≥ 5 şeklinde yazılır.

Az önce sayılan şeylerle aynı sırada; 'a and b are 3 and 5, respectively', a'nın 3, b'nin 5 olduğu anlamına gelir.

Genellikle önce sayıları yuvarlayarak hızlıca yaklaşık bir değer bulmak; böylece kesin cevabın makul olup olmadığı kontrol edilebilir.

Arada boşluk olmadan sırayla birbirini izleyen; 7, 8 ve 9 ardışık tam sayılar, 4, 6 ve 8 ise ardışık çift sayılardır.

Farklı birimlerle ölçülen iki niceliği karşılaştıran oran; örneğin saatte kilometre ya da dakikada litre.

Bir cevabı hesaplamak ya da bir problemin çözümünü dikkatlice düşünerek bulmak; özellikle İngiliz sınıflarında ve sınav kağıtlarında yaygındır.