Düzensiz fiil nedir?
İngilizcede fiillerin çoğu geçmiş zaman (V2) ve üçüncü hâlini (V3) sonuna -ed ekleyerek yapar: walk – walked – walked. Düzensiz fiiller bu kurala uymaz: go – went – gone, buy – bought – bought, put – put – put. Günlük kullanımda yalnızca 200 kadar düzensiz fiil vardır; ama dilin en sık kullanılan fiillerinin çoğu bunların arasındadır.
Be, have, do, say, get, make, go, know, take ve see fiillerinin hepsi düzensizdir. Çoğunlukla geçmiş zamanla anlatılan hikâyelerde bu fiillerin geçmiş hâlleri neredeyse her sayfada karşına çıkar.
V1, V2, V3 ne demek?
V1 fiilin yalın hâlidir (write). V2 geçmiş zaman (past simple) hâlidir ve tek başına kullanılır: I wrote a letter yesterday. V3 üçüncü hâl (past participle) olup have/has ile present perfect, had ile past perfect ve be ile edilgen (passive) cümlelerde kullanılır: I have written, The letter was written.
| Hâl | "Write" ile örnek | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| V1 (yalın hâl) | write | geniş zaman, mastar, emir cümleleri |
| V2 (geçmiş zaman) | wrote | past simple: She wrote two books. |
| V3 (üçüncü hâl) | written | perfect zamanlar ve edilgen yapı: It has been written. |
Düzensiz fiilleri kalıplarla öğren
Düzensiz fiiller, aynı şekilde değişen gruplar hâlinde daha kolay öğrenilir. Yukarıdaki listeyi bu kalıplara göre filtreleyebilirsin.
| Kalıp | Ne oluyor? | Örnekler |
|---|---|---|
| A-A-A | Üç hâl de aynı | cut – cut – cut, put, set, let, hit, cost |
| A-B-B | V2 ve V3 aynı | buy – bought – bought, think, keep, find, tell |
| A-B-A | V3, V1 ile aynı | come – came – come, run, become, overcome |
| A-B-C | Üç hâl de farklı | go – went – gone, see, take, write, begin |
| A-A-B | V2, V1 ile aynı | beat – beat – beaten |
Grupların içinde daha küçük aileler de vardır: sing – sang – sung, ring – rang – rung, drink – drank – drunk, swim – swam – swum; think – thought, bring – brought, buy – bought, fight – fought.
İngiliz ve Amerikan İngilizcesindeki farklar
- learnt / learned, dreamt / dreamed, burnt / burned, spelt / spelled, smelt / smelled: iki biçim de doğrudur. -t biçimi İngiliz İngilizcesinde, -ed biçimi Amerikan İngilizcesinde daha yaygındır.
- got / gotten: get fiilinin V3 hâli İngiliz İngilizcesinde got, Amerikan İngilizcesinde çoğunlukla gotten'dır.
- dived / dove: dove Amerikan İngilizcesidir.
- proved / proven: ikisi de V3 olarak kullanılır; sıfat olarak proven daha yaygındır (a proven method).
Bu sayfadaki test, listede iki biçim verilen her yerde ikisini de doğru kabul eder.
En çok karıştırılan fiiller
- lie – lay – lain (uzanmak) ve lay – laid – laid (bir şeyi yere koymak, sermek). "Yalan söylemek" anlamındaki lie düzenlidir: lie – lied – lied.
- rise – rose – risen (kendiliğinden yükselmek) ve raise – raised – raised (bir şeyi kaldırmak, düzenli).
- fall – fell – fallen (düşmek) ve feel – felt – felt (hissetmek): fell, feel değil fall fiilinin geçmişidir.
- find – found – found (bulmak) ve found – founded – founded (kurmak), kendi başına düzenli bir fiil.
- hang – hung – hung eşyalar için; idam anlamında hanged.
Düzensiz fiiller nasıl ezberlenir?
- Listedeki en sık kullanılan 25 fiille başla; karşına çıkacak düzensiz hâllerin çoğunu bunlar oluşturur.
- Fiilleri alfabetik sırayla değil, kalıp gruplarıyla öğren.
- Yukarıdaki yazma testiyle kendini dene: hâlleri yazmak, tanımaktan daha zordur ve daha kalıcıdır.
- Hikâye oku. Hikâyeler geçmiş zamanla anlatıldığı için went, said, thought ve knew sürekli karşına çıkar. Okuzeka okuyucusunda tanımadığın bir hâle dokunup cümledeki anlamını Türkçe görebilirsin.
- Birkaç günde bir testi daha büyük bir setle tekrarla (50, 100, sonra 164 fiilin tamamı).
