Kelime hazinesi nedir, neden önemli?
Kelime hazinesi, okurken ya da dinlerken tanıyıp anladığın kelimelerin sayısıdır. Bu test kelimeleri kök (lemma) olarak sayar: go, goes, went, going tek kelimedir. Happy ve happiness ise ayrı kelimeler olarak sayılır; çünkü sözlükte ayrı maddelerdir.
Okuduğunu anlamayı en iyi tahmin eden ölçülerden biri kelime hazinesidir. Dil bilgisi de önemlidir; ama bir sayfadaki kelimelerin çoğunu bilmiyorsan metni takip etmek zorlaşır. Bu yüzden kelime sayını bilmek işe yarar: bugün hangi kitapları rahat okuyabileceğini gösterir.
Kelime testi nasıl çalışır?
- Sıklık bantları. İngilizce kelimeler; kitaplarda, film altyazılarında, haberlerde ve internette ne sıklıkla geçtiklerine göre sıralanır. En sık 20.000 kelime 11 banda ayrılır: 1–1.000, 1.001–2.000 ve böyle devam ederek 15.001–20.000'e kadar.
- Birinci aşama. Her banttan üç kelime görürsün; yaygın olandan nadir olana doğru. Her biri için bilip bilmediğini söylersin.
- İkinci aşama. Test, "bilmiyorum" cevaplarının arttığı bandı bulur ve çevresindeki bantlardan üçer kelime daha gösterir. Tahmini en çok değiştiren cevaplar buradadır.
- Tahmin kontrolü. Trentling veya plashate gibi gerçekte olmayan birkaç kelime araya karışır. Bunlardan bazılarını biliyorum dersen, test gerçek kelimelerdeki puanını aynı oranda düşürür.
- Sonuç. Her bantta bildiğin kelime oranı bandın büyüklüğüyle çarpılır ve toplanır. Sonucun altındaki aralık, gerçek değerinin büyük olasılıkla bulunduğu aralıktır.
Dürüst cevap ver: "Biliyorum", kelimenin anlamını açıklayabileceğin ya da bir cümlede gördüğünde anlayacağın anlamına gelmeli; yalnızca tanıdık gelmesi yetmez.
CEFR seviyelerine göre İngilizce kelime sayısı
CEFR her seviye için resmi bir kelime sayısı belirlemez; ancak öğrenciler üzerinde yapılan araştırmalar iyi bir yol gösterir. Aşağıdaki değerler, James Milton'ın kelime hazinesi ve CEFR seviyeleri üzerine çalışmasını temel alır ve bu testin ölçtüğü 20.000 kelimeye genişletilmiştir.
| CEFR seviyesi | Tahmini kelime hazinesi | Genellikle neler okunabilir? |
|---|---|---|
| A1 | 1.500'den az | Çok kısa ve basit metinler, tabelalar, başlangıç hikâyeleri |
| A2 | 1.500–2.750 | Seviyeli okuma kitapları, basit e-postalar, günlük hayat anlatımları |
| B1 | 2.750–4.250 | Orta seviye okuma kitapları, sade haberler, blog yazıları |
| B2 | 4.250–6.500 | Gençlik romanları, dergiler, ara sıra sözlükle çoğu internet makalesi |
| C1 | 6.500–9.500 | Çoğu modern roman ve gazete, nadiren sözlükle |
| C2 | 9.500+ | Edebi eserler, akademik ve uzmanlık metinleri |
Seviyeyi kaba bir rehber olarak gör. Aynı kelime sayısına sahip iki kişinin dil bilgisi, dinleme ya da konuşma becerileri farklı olabilir. Tam bir değerlendirme için ücretsiz İngilizce seviye testini de çöz.
İngilizce için kaç kelime bilmek gerekir?
Okuma araştırmaları, bir metni yeterince anlamak için içindeki kelimelerin yaklaşık %95'ini, sözlüğe bakmadan rahatça okumak için ise %98'ini bilmek gerektiğini gösteriyor (Hu ve Nation, 2000; Laufer ve Ravenhorst-Kalovski, 2010). Günlük konuşmaların büyük bölümünü en sık 2.000–3.000 kelime ailesi karşılar. Sadeleştirilmemiş romanlar ve gazeteler için Paul Nation'ın tahmini 8.000–9.000 kelime ailesidir.
3.000'den 9.000'e çıkmak uzun bir yol gibi görünse de bu daha az sık kelimeler, kitaplarda tekrar tekrar karşına çıkan kelimelerdir. Orta seviye platosunu aşmanın en verimli yolu bu yüzden okumaktır.
- Yaklaşık 1.000 kelime: temel ihtiyaçlar ve çok basit metinler.
- Yaklaşık 3.000 kelime: günlük konuşmaların çoğu ve seviyeli okuma kitapları.
- Yaklaşık 5.000 kelime: biraz yardımla birçok gençlik romanı ve internet makalesi.
- 8.000–9.000 kelime ailesi: sadeleştirilmemiş romanların ve gazetelerin büyük kısmı.
Testten sonra kelime hazineni nasıl geliştirirsin?
Sonucunla yapabileceğin en faydalı şey, kelimelerin yaklaşık %95–98'ini zaten bildiğin metinler seçmektir. Bu seviyedeki bir metin sana yeni kelimeler öğretecek kadar zorlayıcı, birçoğunu bağlamdan tahmin edebileceğin kadar da kolaydır.
- Tahmini seviyene uygun kitaplar seç: A2, B1, B2 ve C1 İngilizce kitaplar Okuzeka'da ücretsiz.
- Bilmediğin bir kelimeyle karşılaştığında uzun bir sözlük maddesi yerine cümledeki anlamına bak. Okuzeka okuyucusunda kelimeye dokunduğunda o cümledeki anlamını Türkçe görürsün.
- Akılda tutmak istediğin kelimeleri kaydet. Kendi cümlesiyle birkaç kez tekrar edilen bir kelime, bir listeye yazılan kelimeden çok daha kalıcıdır.
- Bu testi iki üç ayda bir tekrar çöz. Kelime hazinesi yavaş büyür; sonuçları günlerle değil aylarla karşılaştır.
Yöntem ve sınırlar
Kelime sıralaması; Wikipedia, film ve dizi altyazıları, haberler, kitaplar ve internet metinlerinden derlenen wordfreq verisine dayanır. Çekimli biçimler köklerinde birleştirildi, özel isimler çıkarıldı ve testteki her kelime tek tek kontrol edildi.
Evet/hayır testi tanımayı ölçer: kelimeyi gördüğünde bilip bilmediğini. Kendi konuşmanda ya da yazında kullanabildiğin kelime sayısı genellikle daha azdır. Sonuç dürüst cevaplara da bağlıdır; uydurma kelimeler tahminin etkisini azaltır ama tamamen ortadan kaldıramaz.
Test 20.000. kelimede durduğu için çok geniş kelime hazineleri 20.000 ile sınırlı görünür. Anadili İngilizce olanlar çok daha fazlasını bilir: Brysbaert ve arkadaşlarının (2016) tahminine göre 20 yaşındaki ortalama bir Amerikalı yaklaşık 42.000 lemma bilir.
