Yazılım İngilizcesi: 1.143 Temel Terim ve Anlamları

Makine Öğrenmesi ve Veri İşleme

• scatter plotisimsaçılım grafiği, serpilme diyagramı

  Her gözlem için bir nokta çizerek ve her eksene bir değişken yerleştirerek iki sayısal değişken arasındaki ilişkiyi gösteren grafik.

• aggregatefiiltoplulaştırmak, özetlemek

  Çok sayıda veri satırını toplam, sayım ya da ortalama gibi özet değerlere dönüştürmek; genellikle gün, ürün veya bölge gibi bir kategoriye göre gruplayarak.

• ad hoc analysisisimad hoc analiz, anlık analiz

  Düzenli bir rapor ya da planlı bir proje yerine, yeni ortaya çıkan belirli bir soruyu yanıtlamak için hızlıca yapılan tek seferlik analiz.

• imputefiileksik değerleri doldurmak, değer atamak

  Eksik değerleri tahmini değerlerle doldurmak; örneğin sütunun medyanıyla, en sık görülen kategoriyle ya da diğer sütunlardan tahmin edilen bir değerle.

• data wranglingisimveri düzenleme, veri hazırlama

  Dağınık ham veriyi analiz için temiz ve iyi yapılandırılmış bir biçime dönüştürme işi; yeniden şekillendirme, birleştirme, filtreleme ve biçim düzeltme gibi adımları kapsar.

• skewedsıfatçarpık, asimetrik

  Simetrik olmayan, bir tarafında uzun bir değer kuyruğu bulunan dağılımı anlatır; örneğin birkaç kişinin çoğunluktan çok daha fazla kazandığı gelir verisi.

• summary statisticsisimözet istatistikler, tanımlayıcı istatistikler

  Bir veri setini bir bakışta tanımlayan birkaç sayı; örneğin her sütunun gözlem sayısı, ortalaması, medyanı, en küçük ve en büyük değeri ile standart sapması.

• sanity checkifademantık kontrolü, makullük kontrolü

  Bir sonuca güvenmeden önce makul olup olmadığını anlamak için yapılan hızlı ve basit kontrol; örneğin bir toplamın zaten bilinen bir rakamla eşleşip eşleşmediğine bakmak.

• percentileisimyüzdelik, yüzdelik dilim

  Gözlemlerin belirli bir yüzdesinin altında kaldığı değer; örneğin yüklenme süresinin 90. yüzdeliği, sayfa yüklemelerinin %90'ının içinde tamamlandığı süredir.

• causationisimnedensellik, neden-sonuç ilişkisi

  Bir şeydeki değişikliğin, ikisinin yalnızca birlikte hareket etmesinin ötesinde, doğrudan başka bir şeyde değişikliğe yol açtığı ilişki.

• confidence intervalisimgüven aralığı

  Örneklem verisinden hesaplanan ve gerçek değeri içermesi muhtemel olan değer aralığı; %95'lik bir aralık, gerçek değeri vakaların %95'inde yakalayan bir yöntemle elde edilir.

• variantisimvaryant, test versiyonu

  Bir deneyde kullanıcılara gösterilen versiyonlardan biri; genellikle kontrol grubuyla karşılaştırılan yeni versiyon.

• null hypothesisisimsıfır hipotezi, boş hipotez

  İstatistiksel bir testte hiçbir etki ya da fark olmadığını öne süren varsayılan kabul; örneğin yeni bir tasarımın dönüşüm oranını değiştirmediği varsayımı.

• cohortisimkohort, dönem grubu

  Aynı dönemde ortak bir başlangıç noktasını ya da deneyimi paylaşan ve zaman içinde izlenen kullanıcı grubu; örneğin ocak ayında kayıt olan herkes.

• funnelisimdönüşüm hunisi, huni

  Kullanıcıların bir hedefe ulaşmak için geçtiği adımlar dizisi; örneğin ziyaret, kayıt ve satın alma. Her adımda daha az kişi kaldığı için huniye benzer.

• histogramisimhistogram, sıklık grafiği

  Tek bir sayısal değişkenin dağılımını, değer aralığını 'bin' denen dilimlere bölerek ve her dilime düşen değer sayısı kadar bir çubuk çizerek gösteren grafik.

• line chartisimçizgi grafik, çizgi grafiği

  Veri noktalarını bir çizgiyle birleştirerek bir değerin zaman içinde nasıl değiştiğini gösteren grafik; örneğin aylık gelir ya da günlük kayıt sayısı.

• drill downphrasal verb (öbek fiil)detaya inmek, ayrıntıya inmek

  Bir örüntünün nedenini bulmak için özet görünümden daha ayrıntılı veriye inmek; örneğin yıllık satışlardan aylık satışlara, oradan da tek tek mağazalara geçmek.

• filterfiilfiltrelemek, süzmek

  Verinin yalnızca belirli koşulları sağlayan satırlarını, örneğin 2024'teki siparişleri ya da Türkiye'deki kullanıcıları tutup geri kalanını dışarıda bırakmak.

• data lakeisimveri gölü

  Yapılandırılmış olsun ya da olmasın, büyük miktarda ham veriyi biri işleyip analiz edene kadar özgün biçimiyle tutan geniş depolama sistemi.

• batch processingisimtoplu işleme, yığın işleme

  Veriyi her kayıt geldiği anda işlemek yerine, belirli zamanlarda, örneğin her gece bir kez, büyük gruplar halinde işlemek.

• baselineisimreferans değer, başlangıç değeri

  Yeni sonuçların karşılaştırıldığı basit bir referans noktası; örneğin geçen yılın rakamı, mevcut versiyon ya da çok temel bir model.

• feature engineeringisimöznitelik mühendisliği, feature engineering

  Bir modelin daha iyi öğrenmesine yardımcı olmak için ham veriden yeni girdi değişkenleri oluşturma işi; örneğin doğum tarihini yaşa çevirmek ya da bir müşterinin alışverişlerini saymak.

• target variableisimhedef değişken, bağımlı değişken

  Bir modelin tahmin etmek üzere eğitildiği değer; örneğin bir müşterinin ayrılıp ayrılmayacağı ya da ne kadar harcayacağı. 'Label' (etiket) ya da bağımlı değişken olarak da adlandırılır.

• normalizefiilnormalleştirmek, normalize etmek

  Sayısal değerleri 0 ile 1 arası gibi ortak bir aralığa getirmek ya da farklı büyüklükteki grupların adil biçimde karşılaştırılabilmesi için rakamları düzeltmek.

• data dictionaryisimveri sözlüğü

  Bir veri setindeki her alanı; adını, anlamını, veri tipini, alabileceği değerleri, kaynağını ve sorumlusunu açıklayan belge ya da tablo.

• event trackingisimolay takibi, event takibi

  Bir uygulamada ya da web sitesinde tıklama, sayfa görüntüleme veya satın alma gibi belirli kullanıcı eylemlerini; zaman, kullanıcı ve cihaz gibi ayrıntılarla birlikte olay (event) olarak kaydetmek.

• web scrapingisimweb kazıma, veri kazıma

  Sayfaları indirip fiyatlar ya da ürün adları gibi ihtiyaç duyulan kısımları ayıklayan bir programla web sitelerinden otomatik olarak veri toplamak.

• anomalyisimanomali, olağandışı durum

  Beklenenden açıkça farklı olan veri noktası ya da örüntü; örneğin kayıt sayısında ani bir sıçrama ya da hiç sipariş gelmeyen bir gün.

• seasonalityisimmevsimsellik, dönemsellik

  Verilerde sabit bir süre içinde tekrarlanan düzenli örüntü; örneğin her aralıkta artan satışlar, hafta içi daha yüksek trafik ya da her yaz görülen düşüş.

• statistical powerisimistatistiksel güç, testin gücü

  Belirli büyüklükte bir etki gerçekten varsa, bir testin bu etkiyi yakalama olasılığı; testler genellikle %80 güce sahip olacak şekilde tasarlanır.

• heatmapisimısı haritası

  Değerleri bir ızgara üzerinde renklerle gösteren grafik; genellikle daha koyu ya da daha sıcak renkler daha yüksek değerleri ifade eder. Örneğin haftanın günlerine ve saatlerine göre siparişler.

• pivot tableisimpivot tablo, özet tablo

  Daha büyük bir veri setini, satır ve sütunları kategorilere göre gruplayarak ve her kombinasyon için toplam, sayım ya da ortalama hesaplayarak özetleyen tablo.

• granularityisimayrıntı düzeyi, granülerlik

  Verinin ayrıntı düzeyi; yani bir satırın neyi temsil ettiği. Örneğin her sipariş için bir satır, her müşteri için günde bir satır ya da her mağaza için ayda bir satır.

• data lineageisimveri soy ağacı, veri kökeni

  Verinin nereden geldiğini, hangi adımlardan ve sistemlerden geçtiğini ve yol boyunca nasıl değiştiğini, onu kullanan raporlara kadar gösteren kayıt.

• feature importanceisimözellik önemi

  Her bir girdi özelliğinin, modelin tahmini ya da kararı üzerinde diğer özelliklere kıyasla ne kadar etkili olduğunu gösteren ölçüdür.

• model evaluationifademodel değerlendirmesi

  Bir makine öğrenmesi modelinin eğitimden sonra seçilen veri ve ölçütler üzerinde ne kadar iyi çalıştığını ölçme sürecidir.

• early stoppingisimerken durdurma

  İzlenen doğrulama ölçütü belirlenmiş kurala göre iyileşmeyi bıraktığında model eğitimini sonlandırma.

• concept driftisimkavram kayması

  Model girdileri ile modelin tahmin etmesi amaçlanan sonuç arasındaki ilişkinin zamanla değişmesi.

• feature storeisimözellik deposu

  Makine öğrenmesi için yeniden kullanılabilir girdi özelliklerini yönetip eğitim ve tahmin için erişilebilir kılan sistem.

• training-serving skewisimeğitim-sunum uyumsuzluğu

  Model eğitiminde kullanılan veri veya özellik işleme ile canlı tahminlerde kullanılan veri veya işleme arasındaki uyumsuzluk.

• catastrophic forgettingisimyıkıcı unutma

  Model yeni görevler veya verilerle eğitilirken önceden öğrendiği yeteneklerin önemli ölçüde kaybolması.

• teacher forcingisimdoğru önceki çıktıyla yönlendirme

  Sonraki adımı tahmin etmek için doğru önceki çıktıyı girdi olarak sağlayan dizi eğitimi yöntemi.