Enerji İngilizcesi: 100 Temel Terim ve Anlamları

Güneş ışığı, rüzgar, akan su, yer altı ısısı ve organik maddeler gibi doğanın sürekli yenilediği kaynaklardan elde edilen enerji. Kömür, petrol ve doğalgazın aksine bu kaynaklar tükenmez.

1.000 vatlık gücün bir saat boyunca kullanılmasına ya da üretilmesine eşit enerji birimi. Elektrik faturaları ve birçok enerji istatistiği kWh cinsinden verilir.

Bir milyon vata, yani 1.000 kilovata eşit güç birimi. Santrallerin, rüzgar türbinlerinin ve büyük güneş projelerinin büyüklüğünü anlatmak için kullanılır.

Kömür, petrol veya doğalgaz gibi, bitki ve hayvan kalıntılarından milyonlarca yıl içinde yer altında oluşmuş yakıt. Yakıldığında karbondioksit açığa çıkar.

Bir ülkenin ya da şirketin kullandığı doğalgaz, kömür, hidroelektrik, rüzgar, güneş ve nükleer gibi enerji kaynaklarının bileşimi; genellikle yüzde payları olarak gösterilir.

Santraller, güneş panelleri, rüzgar türbinleri ve diğer kaynaklarla elektrik üretilmesi ya da belirli bir dönemde üretilen elektrik miktarı.

Doğalgaz veya kömür yakarak, atom çekirdeğini parçalayarak ya da suyun, rüzgarın veya güneşin enerjisini kullanarak büyük ölçekte elektrik üreten tesis.

Bir santralin ya da bir ülkedeki tüm santrallerin tasarım değerlerine göre verebileceği en yüksek güç. Genellikle MW veya GW cinsinden verilir.

Büyük ölçüde metandan oluşan ve santrallerde, sanayide ve konutlarda yakılan fosil yakıt. Aynı miktarda elektrik için kömürden daha az CO2 salar, ama yine de bir fosil yakıttır.

Bir santralin belirli bir dönemde gerçekte ürettiği elektriğin, aynı dönemde sürekli tam kapasiteyle çalışsaydı üreteceği elektriğe oranı; yüzde olarak gösterilir.

Gece gündüz süren asgari elektrik talebi seviyesi ve bu talebi karşılamak için neredeyse sürekli çalışan santraller.

Genellikle doğalgaz yakan ve genleşen sıcak gazlarla bir jeneratöre bağlı türbini döndüren makine. Hızla devreye girebilir ve üretimini çabuk değiştirebilir.

Yüksek basınçlı buharın kanat sıraları üzerinden akarak bir jeneratöre bağlı şaftı döndürdüğü makine. Kömür, nükleer, jeotermal ve birçok biyokütle santrali buhar türbini kullanır.

Bir gaz türbininin elektrik ürettiği, sıcak egzoz gazlarının ise bir buhar türbini için buhar üretmekte kullanıldığı ve böylece aynı yakıttan ek elektrik elde edildiği santral tasarımı.

Tek bir yakıttan aynı anda hem elektrik hem de kullanılabilir ısı üretmek; böylece sıradan bir santralde boşa gidecek ısı binalarda ya da sanayide değerlendirilir.

Isı ve elektrik üretmek için kömür yakan santral ya da kazanı niteler. Kömürlü santraller en büyük karbon emisyonu kaynakları arasındadır.

Bir santrali ya da başka bir tesisi kalıcı olarak kapatmak, hizmet dışı bırakmak ve çoğu durumda sökerek sahayı eski haline getirmek.

Hava koşullarına bağlı güneş ve rüzgarın aksine, doğalgaz, barajlı hidroelektrik ya da bataryalar gibi, üretimi istendiğinde başlatılabilen, artırılabilen veya azaltılabilen enerji kaynağını niteler.

Bir santralin üretimini ya da bir faaliyetin düzeyini kısa sürede adım adım artırmak. Tersi 'ramp down'dır.

İnşaatın sonunda yeni bir santralin ya da sistemin test edildiği, şartnamelere uygunluğunun kontrol edildiği ve normal işletme için teslim edildiği aşama.

Elektriği üretildiği yerden evlere, işyerlerine ve fabrikalara taşıyan enerji hatları, trafo merkezleri ve transformatörlerden oluşan ağ.

Büyük miktarda elektriği santrallerden trafo merkezlerine uzun mesafeler boyunca taşıyan, genellikle yüksek çelik direkler üzerindeki yüksek gerilim hattı.

Gerilimin yükseltildiği ya da düşürüldüğü ve güç akışının hatlar arasında yönlendirildiği; transformatör, kesici ve koruma ekipmanlarının bulunduğu tesis.

Tüketicilerin veya bir cihazın belirli bir anda sistemden çektiği elektrik gücü ya da bu gücü kullanan ekipman.

Belirli bir dönemde, örneğin bir günde ya da yılda, elektrik talebinin ulaştığı ve güç sisteminin karşılayabilmesi gereken en yüksek seviye.

Bir arıza, kötü hava koşulları, şebekedeki hasar ya da planlı bakım nedeniyle müşterilere elektrik verilemeyen süre.

Elektriği trafo merkezlerinden alıp yerel hatlar ve kablolar üzerinden evlere ve işyerlerine ulaştıran, güç sisteminin daha düşük gerilimli bölümü.

Alternatif akımın gerilimini yükselten ya da düşüren cihaz. Transformatörler elektriğin uzak mesafelere iletilmesini mümkün kılar ve gerilimi kullanıcılar için güvenli seviyelere indirir.

Geniş bir bölgede elektriğin tamamen kesilmesi; çoğu zaman büyük bir arızanın, işletmeciler kontrol altına alamadan şebekeye yayılmasıyla ortaya çıkar.

Güneş ve rüzgar üretiminin hava koşullarına ve günün saatine göre değişmesi; bu nedenle üretimin her an tam olarak kontrol edilememesi ya da garanti edilememesi.

Bir santralin, depolama sisteminin ya da büyük bir tüketicinin şebekeye elektrik vermesini veya şebekeden elektrik almasını sağlayan fiziksel bağlantı ve resmi izin.

Alternatif akımın saniyede kaç kez yön değiştirdiğini gösteren değer; hertz (Hz) ile ölçülür. Avrupa'da ve Türkiye'de 50 Hz, Kuzey Amerika'da 60 Hz'dir.

Elektriği uzak mesafelere verimli biçimde taşımak için kullanılan, 154 kV veya 380 kV gibi gerilim seviyesi. Alçak, orta ve yüksek gerilimin kesin sınırları standarttan standarda değişir.

Güç sistemini gerçek zamanlı olarak işleten, arz ile talebi dengeleyen ve şebeke genelinde gerilimi ve frekansı kararlı tutan kuruluş.

Şebekenin elektriği alamaması ya da arzın fazla olması nedeniyle bir santralin, genellikle rüzgar veya güneş santralinin, üretimini üretebileceği seviyenin altına düşürmek.

Elektrik enerji hatları ve transformatörlerden geçerken ısı olarak kaybolan kısım; bu nedenle tüketiciye ulaşan elektrik, santralden çıkandan azdır.

Elektrik akışlarını izlemek ve kontrol etmek için dijital sensörler, iletişim teknolojileri ve otomasyon kullanan, şebekeyi daha verimli ve esnek hale getiren güç ağı.

Ana elektrik şebekesine bağlı olmayan; elektriğini güneş panelleri, bataryalar ya da dizel jeneratör gibi yerel kaynaklardan karşılayan.

Örneğin bir kampüste, adada ya da sanayi sitesinde kurulan, kendi üretim ve depolama kaynaklarına sahip, ana şebekeye bağlı olarak ya da ondan bağımsız çalışabilen küçük yerel güç ağı.

Arz talebi karşılayamadığında şebekeyi korumak için belirli bölgelerin ya da müşterilerin elektriğini, genellikle sırayla, bir süre bilerek kesmek.

Güneş ışığını doğrudan elektriğe dönüştüren, çok sayıda güneş hücresinden oluşan çerçeveli düz ünite. Birbirine bağlanan paneller bir güneş dizisi (array) oluşturur.

Güneş ışığını yarı iletken malzemeler aracılığıyla doğrudan elektriğe dönüştüren teknolojiyi niteler; güneş hücreleri ve panelleri bu teknolojiye dayanır. Kısaca PV denir.

Güneş panellerinin ya da bataryaların ürettiği doğru akımı (DC), binalarda kullanılabilecek veya şebekeye verilebilecek alternatif akıma (AC) dönüştüren cihaz.

Genellikle hektarlarca alana yayılan, tek bir binayı beslemek yerine şebekeye satmak için elektrik üreten, yere kurulu büyük güneş paneli tesisi.

Evlerin, ofislerin, fabrikaların ya da depoların çatısına kurulan ve öncelikle binanın kendi elektrik ihtiyacını karşılayan güneş panelleri.

Bir güneş sisteminin standart test koşullarındaki güç çıkışı; PV kurulumunun büyüklüğünü belirtmek için kullanılır. kWp olarak yazılır; büyük santrallerde MWp kullanılır.

Üzerine ışık düştüğünde elektrik üreten, genellikle silisyumdan yapılmış ince yarı iletken eleman. Birbirine bağlanan çok sayıda hücre bir güneş panelini oluşturur.

Belirli bir anda bir yüzeye düşen güneş ışığının gücü; metrekare başına vat (W/m²) cinsinden ölçülür. Güneş panelinin o anda ne kadar üretebileceğini belirler.

Bir güneş ya da rüzgar santralinin belirli bir dönemde, genellikle bir yılda ürettiği veya üretmesi beklenen elektrik miktarı. Gelir tahminlerinin temelini oluşturur.

Rüzgarla dönen büyük kanatları bir jeneratörü çalıştırarak elektrik üreten yüksek makine. Modern türbinler çoğu zaman 100 metreyi aşan kulelerin üzerinde durur.

Aynı bölgeye kurulan, birbirine bağlı ve ürettiği elektriği ortak bir trafo merkezi üzerinden şebekeye veren rüzgar türbinleri grubu.

Deniz tabanına sabitlenmiş ya da yüzer platformlara yerleştirilmiş türbinlerle denizde üretilen rüzgar enerjisi. Denizde rüzgar karaya göre daha güçlü ve daha düzenlidir.

Genellikle tepelere, düzlüklere ya da kıyı bölgelerine, yani karaya kurulan türbinlerle üretilen rüzgar enerjisi. Açık deniz rüzgarına göre genellikle daha ucuz ve daha hızlı kurulur.

Rüzgar türbininin göbeğine bağlı, genellikle üç adet olan uzun ve kavisli kollardan her biri. Biçimi sayesinde rüzgar rotoru döndürür, rotor da jeneratörü çalıştırır.

Rüzgar türbininin kulesinin tepesinde bulunan ve dişli kutusu, jeneratör, şaft ve kontrol sistemleri gibi ana makine aksamını barındıran büyük gövde.

Bir rüzgar türbininin kullanılabilir elektrik üretmeye başladığı en düşük rüzgar hızı; modern türbinlerde genellikle saniyede 3 metre civarındadır.

Genellikle bir nehirden ya da baraj gölünden gelen suyun türbinlerden geçirilmesiyle üretilen elektrik. Büyük ölçekli en eski yenilenebilir enerji kaynağıdır.

Bir reaktörde uranyum atomlarının parçalanmasıyla açığa çıkan ısıdan üretilen elektrik. Çalışırken neredeyse hiç karbondioksit salmaz.

Suyu tutmak ve bir rezervuar oluşturmak için bir nehrin önüne inşa edilen büyük set. Hidroelektrik santrallerde biriken su türbinlerden geçirilerek elektrik üretilir.

Nükleer santralde, kontrollü bir zincirleme tepkimeyle uranyum atomlarının parçalanarak ısı üretildiği ve bu ısıyla türbinler için buhar elde edildiği bölüm.

Yenilenebilir elektrikle çalışan bir elektrolizörde suyun ayrıştırılmasıyla üretilen ve üretimi sırasında neredeyse hiç karbondioksit salınmayan hidrojen.

Odun yongası, tarımsal atıklar ve hayvan gübresi gibi bitkisel ve hayvansal kökenli organik maddeler; enerji üretmek için yakılır ya da gaza veya yakıta dönüştürülür.

Yerin derinliklerindeki ısıdan elde edilen enerji. Bu ısı kuyular aracılığıyla sıcak su ya da buhar olarak yüzeye çıkarılır; elektrik üretmek ya da binaları ve seraları ısıtmak için kullanılır.

Nükleer reaktörlerde yakıt olarak kullanılan ağır ve hafif radyoaktif bir metal. Reaktörlerin çoğu için zenginleştirilerek U-235 izotopunun payı yüzde 3-5 civarına çıkarılır.

Nükleer enerji üretimi ve diğer nükleer faaliyetlerden geriye kalan radyoaktif malzeme; özellikle reaktörlerden çıkan kullanılmış yakıt. Çok uzun süre güvenli biçimde izole edilmesi gerekir.

Enerjiyi bol olduğu anda yakalayıp ihtiyaç duyulduğunda yeniden kullanıma sunan teknolojiler; bataryalar, pompaj depolamalı hidroelektrik ve ısıl depolama bunlara örnektir.

Elektriğin büyük şarj edilebilir bataryalarda depolanarak daha sonra, örneğin akşam puantında ya da şebekenin hızlı desteğe ihtiyaç duyduğu anlarda kullanılması.

Elektrik ucuz ya da bol olduğunda suyu daha yüksekteki bir rezervuara pompalayarak enerji depolamak ve ihtiyaç duyulduğunda bu suyu türbinlerden geçirerek elektrik üretmek.

Bir bataryanın belirli bir andaki doluluk seviyesi; kullanılabilir kapasitesinin yüzdesi olarak, yüzde 0 (boş) ile yüzde 100 (dolu) arasında gösterilir.

Lityum iyonlarının elektrotlar arasında hareket ettiği şarj edilebilir batarya. Telefonlarda, elektrikli araçlarda ve yeni şebeke ölçekli depolama projelerinin çoğunda kullanılır.

Bir depolama sistemine verilen enerjinin; şarj, depolama ve deşarj sırasındaki kayıplardan sonra geri alınabilen kısmı; yüzde olarak gösterilir.

Bir kişi, bina, makine, şirket ya da ülke tarafından belirli bir sürede, örneğin bir günde, ayda veya yılda kullanılan enerji miktarı.

Bir binayı ısıtmak, bir odayı aydınlatmak ya da bir makineyi çalıştırmak gibi aynı işi daha iyi ekipman, tasarım veya alışkanlıklar sayesinde daha az enerjiyle yapmak.

Havadan, topraktan ya da sudan ısı alıp binaya aktararak ısıtma, ters yönde çalışarak soğutma yapan ve harcadığı elektrikten daha fazla ısı sağlayan elektrikli cihaz.

Kışın ısı kaybını, yazın ise ısı kazancını azaltarak ısıtma ve soğutma için gereken enerjiyi düşüren; duvarlara, çatılara, döşemelere veya boruların çevresine uygulanan malzeme.

Bir binanın ya da sanayi tesisinin enerjiyi nasıl kullandığının ayrıntılı olarak incelenmesi; enerjinin nerede boşa harcandığını ve hangi önlemlerin enerji ve para tasarrufu sağlayacağını ortaya koyar.

Bir binanın enerji verimliliğini genellikle A'dan (en verimli) G'ye kadar bir ölçekte derecelendiren ve bina inşa edilirken, satılırken ya da kiralanırken gereken resmi belge.

Halka elektrik, doğalgaz veya su sağlayan ve çoğu zaman bu hizmeti ulaştıran şebekeye de sahip olan ya da onu işleten şirket. Enerji metinlerinde genellikle elektrik şirketi anlamına gelir.

Bir müşterinin elektrik ya da doğalgaz için ne kadar ödeyeceğini belirleyen fiyatlar ve kurallar bütünü; örneğin kWh başına, aylık ya da günün saatine göre.

Tüketimi kısa aralıklarla kaydeden ve verileri otomatik olarak tedarikçiye ya da şebeke işletmecisine gönderen elektrik veya doğalgaz sayacı.

Bir elektrik şirketi ya da büyük bir firma gibi bir alıcının, belirli bir santralden önceden kararlaştırılan fiyatla elektrik satın almayı kabul ettiği uzun vadeli sözleşme.

Elektriğin son kullanıcıya ulaşmadan önce üreticiler, tedarikçiler, ticaret şirketleri ve büyük tüketiciler arasında büyük hacimlerde alınıp satıldığı piyasa.

Yenilenebilir enerji üreticilerine şebekeye verdikleri her kWh için genellikle 10-20 yıl boyunca sabit bir fiyat garanti eden destek mekanizması.

Ertesi günün her saati ya da her çeyrek saati için elektriğin alınıp satıldığı, tekliflerin genellikle öğle saatlerinde kapandığı borsa piyasası.

Levelized cost of electricity (seviyelendirilmiş elektrik maliyeti) ifadesinin kısaltması: inşaat, finansman, yakıt ve bakım dahil olmak üzere bir santralin tüm ömrü boyunca bir MWh elektrik üretmenin ortalama maliyeti.

Müşterinin güneş panellerinin şebekeye verdiği elektriğin, şebekeden çektiği elektrikten düşüldüğü ve yalnızca aradaki farkın ödendiği faturalama sistemi.

Bir MWh elektriğin belirli, genellikle yenilenebilir, bir kaynaktan üretildiğini kanıtlayan elektronik belge. Şirketler yeşil elektrik kullandıklarını belgelemek için bu sertifikalardan yararlanır.

Tüketicilerin fiyat sinyallerine ya da şebeke işletmecisinin taleplerine göre elektrik kullanım zamanını veya miktarını değiştirmesi; örneğin bir fabrikanın puant saatinde yükünü azaltması.

Başta kömür, petrol ve doğalgazın yakılması olmak üzere havaya salınan karbondioksit. Terim çoğu zaman tüm sera gazı emisyonları için genel anlamda kullanılır.

Bir ekonominin enerji sisteminin fosil yakıtlardan uzaklaşarak yenilenebilir ve diğer düşük karbonlu kaynaklara yönelmesi; bu süreç elektrifikasyon ve verimlilik adımlarını da kapsar.

Bir ülkenin ya da şirketin atmosfere saldığı sera gazlarının, atmosferden uzaklaştırdığı miktarla dengelendiği ve toplam katkısının sıfıra indiği durum.

Atmosferde ısıyı tutarak küresel ısınmaya katkıda bulunan gaz; karbondioksit, metan ve diazot monoksit bunlara örnektir.

Bir kişinin, ürünün, şirketin ya da etkinliğin doğrudan ve dolaylı olarak neden olduğu toplam sera gazı miktarı; ton CO2 eşdeğeri cinsinden ifade edilir.

Bir ekonominin, sektörün ya da şirketin karbondioksit emisyonlarını azaltmak; örneğin yenilenebilir elektriğe geçerek, ısınmayı ve ulaşımı elektrikleştirerek ve verimliliği artırarak.

Şirketleri emisyonlarını azaltmaya teşvik etmek amacıyla, karbon vergisi ya da emisyon ticaret sistemi aracılığıyla salınan her ton karbondioksite yüklenen maliyet.

Toplam emisyonlara bir üst sınır koyan ve şirketlerin, her biri bir ton CO2 salma hakkı veren emisyon izinlerini alıp satmasına olanak tanıyan piyasa temelli sistem.

Elektrik santrallerinden veya fabrikalardan çıkan karbondioksiti havaya karışmadan yakalayan, taşıyan ve yer altının derin katmanlarında kalıcı olarak depolayan teknoloji.

Bir ülkenin arz kesintileri, fiyat şokları ya da teknik arızalar nedeniyle ciddi bir sorun yaşamadan, güvenilir biçimde ve makul fiyatlarla yeterli enerjiye ulaşabilmesi.

Bir şeyi, örneğin kömürden elektrik üretimini, fosil yakıt sübvansiyonlarını ya da verimsiz ampulleri, planlanmış bir süre içinde adım adım kullanımdan kaldırmak.

Tüketiciler için enerji maliyetini düşürmek ya da belirli teknolojileri veya üreticileri desteklemek amacıyla devletin sağladığı para veya diğer mali yardımlar.